
Vì sao đáng chú ý lúc này
Pháp lam là nghệ thuật phủ men màu lên cốt kim loại, chủ yếu là đồng, rồi nung ở khoảng 800 độ C để men chảy và bám chắc vào bề mặt. Theo thông cáo, vua Minh Mạng cho lập Pháp lam tượng cục tại kinh đô Huế vào mùa đông năm Đinh Hợi (1827), và qua các triều Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức nghệ thuật này được dùng trang trí kiến trúc, chế tác đồ tế tự và vật dụng quý, nhiều chi tiết vẫn còn trên Quần thể di tích Cố đô Huế. Sau đó kỹ nghệ mai một, phần lớn bí quyết pha men và nung đốt thất truyền.

Chương trình diễn ra trước Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nằm trong Gatherings by Sheraton, chuỗi hoạt động kết nối du khách và cộng đồng địa phương mà Sheraton tổ chức tại không gian chung các khách sạn của mình. Theo thông cáo, trong tháng 11 chương trình diễn ra đồng loạt tại 15 quốc gia châu Á, Thái Bình Dương (không gồm Trung Quốc) với chín chủ đề theo văn hóa từng nơi. Tại Việt Nam, chủ đề là Hành trình thủ công Việt Nam, làm cùng Bách Tác Space: Pháp lam tại Sheraton Saigon (13 đến 16/11), sơn mài tại Sheraton Hanoi (23 đến 24/11) và hoa giấy Thanh Tiên tại Sheraton Grand Danang Beach Resort & Spa (27 đến 29/11).
Một nghệ sĩ, ba kỹ thuật và một sáng tạo riêng
Người đứng sau phần trưng bày là Trương Thanh Tùng, nhà sáng lập Lam Sắc. Từ một người làm công việc văn phòng, anh dành hơn sáu năm tự nghiên cứu Pháp lam, đối chiếu từng nguồn tư liệu hiếm hoi và thử nghiệm cách pha men, kiểm soát nhiệt độ nung. Anh từng bước phục dựng ba kỹ thuật nền tảng: Họa Pháp lam (phủ men nền rồi vẽ họa tiết bằng men màu), Kháp ti Pháp lam (uốn sợi kim loại mảnh thành hoa văn tạo vách ngăn trước khi đổ men) và Tạm thai Pháp lam (chạm khắc họa tiết trên kim loại rồi phủ men). Ngoài phục dựng, anh phát triển kỹ thuật “men mài” của riêng mình, lấy cảm hứng từ sơn mài: phủ xen kẽ nhiều lớp men với kim loại đồng, bạc rồi mài ở công đoạn cuối để làm hiện ra hoa văn và chiều sâu, khiến mỗi tác phẩm là một bản độc nhất. Theo anh, câu hỏi cốt lõi là làm sao để di sản không chỉ là những dòng tư liệu khô khan trong sách.

Phần chương trình đặt ở sảnh mở trước nhà hàng Saigon Café, tầng 1, 88 Đồng Khởi. Không gian trưng bày mở 10:00 đến 20:00 mỗi ngày từ 13 đến 16/11, giới thiệu các tác phẩm Pháp lam đương đại cùng tặng phẩm thủ công do Bách Tác Space và Lam Sắc tuyển chọn. Các lớp thực hành diễn ra 10:30 đến 11:30 mỗi ngày từ 13 đến 15/11, do nghệ sĩ trực tiếp hướng dẫn: người tham gia tìm hiểu nguyên lý kết hợp cốt kim loại và men màu ở nhiệt độ cao, làm quen kỹ thuật men mài, tự chọn họa tiết, phối màu và hoàn thiện một sản phẩm mang về làm kỷ niệm. Lớp miễn phí, số chỗ giới hạn mỗi buổi, đăng ký tại quầy lễ tân hoặc qua điện thoại và email của khách sạn.
Song song, khách sạn duy trì các hoạt động hằng tuần của Gatherings by Sheraton: cà phê tại đại sảnh mỗi sáng, đồ uống không cồn vào chiều thứ Sáu và chuỗi tám môn phối hợp gồm trò chơi dưới nước, yoga, pilates vào sáng thứ Bảy ở hồ bơi tầng 5. Ông Julian Wong, Tổng Giám đốc khách sạn, nói di sản sẽ tiếp tục sống khi được chạm vào, được trải nghiệm và được kể lại.
Câu hỏi còn lại là một chương trình bốn ngày trong sảnh khách sạn có đủ để di sản thủ công đến được với người trẻ, hay chủ yếu mang lại hình ảnh cho thương hiệu khách sạn.
Góc nhìn của RAW.
Điểm làm tốt nhất của chương trình là đưa di sản ra khỏi khán phòng và đặt vào một không gian mở, nơi khách quốc tế, thực khách Saigon Café và người dân thành phố có thể bước vào mà không cần vé, rồi tự tay làm một sản phẩm. Hình thức thực hành miễn phí, giới hạn chỗ, cũng hợp với một kỹ nghệ cần sự tương tác gần giữa nghệ nhân và người học. Tín hiệu đáng chú ý là các khách sạn quốc tế đang dùng thủ công địa phương làm nội dung trải nghiệm, một hướng đi gần với những gì RAW ghi nhận ở sự kiện sơn mài Light In Lacquer của Hanoia, và việc Pháp lam cùng sơn mài xuất hiện trong cùng một chuỗi hoạt động cho thấy thủ công Việt đang được định vị như một chất liệu thiết kế. Điều cần theo dõi là thông cáo không nêu số chỗ mỗi buổi, không có số liệu về lượng người tham gia, và phần tặng phẩm thủ công do Bách Tác Space tuyển chọn mang yếu tố bán hàng, nên giá trị đối với nghệ nhân phụ thuộc vào việc chương trình có tạo được nhu cầu bền vững sau 24/11 hay chỉ dừng ở một dịp văn hóa ngắn hạn.
(Tham khảo: Thông cáo báo chí Sheraton Saigon Grand Opera Hotel)








Bình Luận