Physical media đang trở lại thật sự
Gen Z đang dẫn đầu một phong trào physical media revolution, kêu gọi quay lại DVD, MP3 player và máy ảnh film thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào streaming và nền tảng số.
Lý do không chỉ là nostalgia. Các nhà tâm lý học chỉ ra rằng con người được lập trình để cần tiếp xúc vật lý từ khi còn nhỏ. Physical media là sự phản kháng lại thế giới số vô hình, tạm thời và dễ biến mất, một cơn đói khát với những thứ có thể chạm vào và cảm nhận được.
Với phim và âm nhạc, lý do còn thực dụng hơn. Trong năm 2024, các nền tảng streaming lớn đã gỡ hơn 1.500 tựa phim khỏi catalog của mình, để lại người dùng với những playlist trống. Đĩa vật lý là thứ duy nhất đảm bảo bạn thực sự sở hữu nội dung mình trả tiền. Các hãng Blu-ray boutique như Criterion và Arrow Video đang tăng trưởng trong nhóm người mua trẻ tuổi, những người từ chối để Netflix quyết định thứ gì còn trong bộ sưu tập của mình. Đây không phải nostalgia, đây là tự vệ số.
Với game: physical media vẫn có lý do tồn tại
Năm 2026, digital sales chiếm hơn 85% doanh thu game trên PlayStation và Xbox. Nhưng physical media vẫn tồn tại vì ba lý do thực tế: thị trường collector với các bản giới hạn ngày càng phổ biến, khả năng mua bán và trao đổi game đã qua sử dụng, và thực tế là với internet chậm hoặc dung lượng lưu trữ hạn chế, một chiếc đĩa vẫn là cách tiện lợi nhất để cài một game nặng 150GB.
Thế hệ console tiếp theo: mối đe dọa thực sự
Đây là nghịch lý lớn nhất của thời điểm này. Đúng lúc người dùng đang quay lại với physical media vì những lý do có cơ sở, Sony và Microsoft đều đang phát tín hiệu rõ ràng rằng thế hệ console tiếp theo sẽ đẩy mạnh hướng digital-only hơn nữa.
PlayStation 5 Pro ra mắt không có ổ đĩa tích hợp, yêu cầu mua thêm ổ đĩa rời với giá cao. Xbox Series S từ đầu đã không có ổ đĩa. Cả hai đều là tín hiệu về hướng đi của thế hệ tiếp theo: console rẻ hơn, nhỏ hơn, không có khe đĩa, và doanh thu đến từ subscription cùng digital store.
Với người dùng muốn giữ quyền sở hữu thực sự với game của mình, đây là vấn đề thực chất. Khi không có ổ đĩa, toàn bộ thư viện game của bạn phụ thuộc vào việc PlayStation Store hay Xbox store tiếp tục tồn tại, và vào việc license của từng tựa game không hết hạn.
Góc nhìn từ RAW.
Với game thủ Việt Nam, physical media chưa bao giờ thực sự chết vì nhiều lý do khác nhau: đường truyền không ổn định, chi phí lưu trữ, và thói quen mua đĩa game secondhand đã ăn sâu. Một yếu tố thực tế nữa mà ít ai nhắc đến: đĩa game có thể pass tay. Mua một tựa AAA giá 1,5 đến 2 triệu, chơi xong bán lại hoặc đổi với bạn bè, chi phí thực tế mỗi game có thể xuống còn vài trăm nghìn. Digital thì không có lựa chọn đó, license gắn với tài khoản và không thể chuyển nhượng.
Nếu thế hệ PlayStation 6 và Xbox Next ra mắt không có khe đĩa như nhiều tin đồn đang gợi ý, câu hỏi không còn là “đĩa hay digital” nữa mà là bạn có sẵn sàng để toàn bộ thư viện game của mình tồn tại dưới dạng license có thể bị thu hồi bất kỳ lúc nào, và mất đi khả năng pass game cho người khác mãi mãi, không?
Bình Luận